Automatyczne myśli i przekonania. – cz. 2

Jeśli poprzednim tekstem zwróciłam Ci uwagę na wagę myślenia o myśleniu i zacząłeś więcej zastanawiać się nad Twoimi przekonaniami.
Jeśli tak, to pewnie zwróciłeś uwagą na to, że w  ciągu zwykłego dnia towarzyszą ci różne myśli - przekonania. Niektóre z naszych automatycznych myśli są zgodne z prawdą a inne nie odpowiadają rzeczywistości lub zawierają tylko ziarno prawdy. Często jest tak, że w naszym wewnętrznym monologu pojawiają się pewne zniekształcenia. Część z nas jest wręcz specjalistami od popełniania ich systematycznie. Jeśli potrafimy określić to zniekształcenie, możemy też bardziej obiektywnie ocenić wiarygodność swoich myśli.

Być może do typowych zniekształceń myślenia należą  te wymienione poniżej (za: A.T.Beck):

 
  1. Myślenie w kategoriach wszystko albo nic – patrzymy na  sytuację w kategoriach dwóch skrajności, a nie kontinuum. Przykład: „jeśli nie odniosę znaczącego sukcesu, jestem nieudacznikiem”.
  2. Katastrofizacja – przewidujemy negatywną przyszłość , nie biorąc pod uwagę innych bardziej prawdopodobnych możliwości. Przykład: „tak się zdenerwuję, że nie będę w stanie przeprowadzić tej prezentacji”.
  3. Lekceważenie lub pomijanie pozytywnych informacji – nie opierając się na żadnych rozsądnych przesłankach, mówimy sobie, że pozytywne doświadczenia, uczynki lub cechy się nie liczą. Przykład: „dobrze zrobiłam ten projekt, ale to nie znaczy że jestem kompetentna, po prostu miałam szczęście.”
  4. Uzasadnianie emocjonalne – myślimy, że coś musi być prawdą, gdyż mocno to „czujemy”; lekceważymy lub pomijamy dowody przeciwne. Przykład: „Wiem, że wiele rzeczy w pracy robię dobrze, ale nadal czuję, że jestem do niczego.”
  5. Etykietowanie – przyklejanie sztywnych, ogólnych określeń do siebie lub innych; nie bierzemy pod uwagę, że rozsądnie rozpatrzone argumenty sugerują zdecydowanie mniej katastrofalne wnioski. Przykład: „Jestem nieudacznikiem. On jest do niczego.”
  6. Wyolbrzymianie/umniejszanie – oceniając siebie, inne osoby czy sytuacje, nie  opieramy się na rozsądnych przesłankach lecz wyolbrzymiamy negatywne aspekty i lub umniejszamy pozytywne.  Przykład: „Średnia ocen dowodzi, że jestem niekompetentna. Dobre oceny nie dowodzą, że jestem inteligentna”.
  7. Filtr mentalny (selektywna uwaga) – skupienie na jednym negatywnym szczególe, zamiast uwzględniać pełny obraz. Przykład: „Dostałam niską ocenę w raporcie ( w którym było też kilka wysokich ocen). Oznacza to, że  źle pracuję.”
  8. Czytanie w myślach – uważamy, że wiemy, co myślą inni; nie bierzemy pod uwagę innych, bardziej prawdopodobnych możliwości. Przykład: „Myśli, że nie mam o tym projekcie bladego pojęcia.”
  9. Nadmierne uogólnianie – wyciągamy ogólny negatywny wniosek, dalece wykraczający poza bieżącą sytuację. Przykład: „Nie mam w sobie cech koniecznych do bycia managerem”.
  10. Personalizacja – wierzymy, że jesteśmy powodem negatywnych zachowań innych osób; nie bierzemy pod uwagę bardziej prawdopodobnych powodów ich zachowań. Przykład: „Mechanik był dla mnie niemiły, więc zrobiłam coś nie tak.”
  11. Nadużywanie imperatywów: „muszę”, „powinien” – mamy precyzyjną i sztywną koncepcję tego, jak powinniśmy się zachowywać; dotyczy to również innych osób; przeceniamy negatywne znaczenie sytuacji, jeśli ktoś nie sprosta naszym oczekiwaniom. Przykład: „Zawsze powinnam robić to, czego ludzie ode mnie oczekują”.
  12. Myślenie jednotorowe (efekt lornetki) – widzimy jedynie negatywne aspekty sytuacji. Przykład: „nauczycielka mojego syna jest beznadziejna. Jest krytyczna, niedelikatna i niekompetentna.”
 
Gdy już odnajdziesz najczęściej używane przez siebie zniekształcenie własnego myślenia zastanów się nad oceną jego skutków dla Twojego zarządzania. Jakie są wady i zalety takiego sposobu myślenia? Co zyskujesz a co tracisz myśląc w ten sposób o swoich ludziach, zespole i o sobie? W co innego chciałbyś wierzyć? Jak mógłbyś skutecznie zareagować gdy przyjdzie Ci do głowy niefunkcjonalna myśl, fałszywe przekonanie? Jeśli nie wiesz a chcesz wyrwać się z pułapki niekonstruktywnego myślenia zapraszam na szkolenie.
 
Podczas szkolenia, na które Cię zapraszam pomogę Ci zidentyfikować błędne przekonania i co ważniejsze doświadczyć konsekwencji innego sposobu myślenia – bardziej konstruktywnego.
 
Autor: Olga Rzycka

Polecamy też:

Najnowszy artykuł