Czym są studia z udziałem podmiotów gospodarczych?

Możliwość prowadzenia studiów o profilu praktycznym z udziałem podmiotów gospodarczych to jedna z wielu instytucji, która ma na celu zbliżenie uczelni do otoczenia społeczno-gospodarczego.
Mowa o art. 168a Ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym[1] (dalej Ustawa). Wszedł on w życie 1 października 2011 r. i może powodować wiele wątpliwości. Studia o profilu praktycznym są studiami o profilu kształcenia obejmującym moduł zajęć służących zdobywaniu przez studenta umiejętności praktycznych (art. 2 ust. 1 pkt 18e Ustawy). Natomiast realizacja owego profilu praktycznego może dokonywać się we współpracy uczelni z podmiotem gospodarczym. W tym celu konieczne jest zawarcie pisemnej umowy między uczelnią a danym podmiotem.

Umowa taka określa sposób prowadzenia i organizację studiów, a także może określać:
1) możliwość prowadzenia zajęć ze studentami, w szczególności praktycznych, przez pracowników podmiotów gospodarczych;
2) udział podmiotu gospodarczego w opracowaniu programu nauczania;
3) sposób dofinansowania studiów przez podmiot gospodarczy;
4) efekty kształcenia;
5) sposób realizacji praktyk i staży.
 
Użyte w art. 168a Ustawy sformułowanie „może określać” może być rozumiane zarówno jako wskazanie koniecznego zakresu przedmiotowego umowy, jak i tylko zalecenie rozważenia uregulowania tych kwestii w umowie[2]. Umowa musi zawierać jednak pewne postanowienia podstawowe. Natomiast wyżej wymienione kwestie wskazane w Ustawie można zdecydowanie za takie uznać.
Rzecz jasna zakres sposobu prowadzenia i organizacji studiów nie może odbiegać od przepisów regulaminu studiów, obowiązujących w danej uczelni oraz planów studiów i programów kształcenia. Jeżeli uczelnia zamierza prowadzić opisywane studia, wówczas regulamin studiów powinien normować pewne kwestie co do studiów o profilu praktycznym w taki sposób, aby nie zawężać możliwości kontraktowych z podmiotami gospodarczymi[3].
 
Co z tymi studiami?
 
Rozumiejąc przepisy dosłownie, uczelnia może prowadzić z udziałem podmiotów gospodarczych wyłącznie studia pierwszego i drugiego stopnia oraz studia jednolite magisterskie. Niemniej wydaje się, że z udziałem takich podmiotów mogą być prowadzone także studia doktoranckie, podyplomowe czy kursy dokształcające. Przeciwne założenie bezzasadnie ograniczałoby wolność nauczania i możliwości rozwoju współpracy uczelni z jej otoczeniem.
 
Czym są podmioty gospodarcze?
 
Termin „podmiot gospodarczy”, choć użyty w obecnie obowiązującej Konstytucji RP, już niemal całkowicie został zastąpiony w ustawodawstwie przez termin „przedsiębiorca”[4]. W Polsce występuje duża różnorodność form organizacyjno-prawnych podmiotów gospodarczych - począwszy od przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą po międzynarodowe korporacje. Podmiotami gospodarczymi są bowiem w szczególności:
  • spółki prawa handlowego,
  • spółka cywilna,
  • spółki paneuropejskie[5],
  • prowadzące działalność gospodarczą spółdzielnie, organizacje pozarządowe, związki i samorządy zawodowe, izby gospodarcze, jednostki badawczo-rozwojowe.
Prawo nie uzależnia możliwości prowadzenia omawianych studiów od formy organizacyjno-prawnej  podmiotów gospodarczych czy ich rozmiarów. Np. pod względem skali obrotów finansowych, liczby pracowników, stażu w działaniach na rynku itd.
Przywołany przepis art. 168a Ustawy posługuje się liczbą pojedynczą, ale wynika to tylko z przyjętej formuły redakcyjnej. Oczywiście, uczelnia może zawrzeć jedną, wspólną umowę z kilkoma podmiotami gospodarczymi (przedsiębiorcami) w sprawie prowadzenia jednych studiów o profilu praktycznym, tyle tylko, że umowa w tej sprawie winna być jedna, choć stron, obok uczelni, może być kilka[6].
 
[1] Tekst jedn. Dz. U. z 2012 poz. 572. ze zm.
[2] H. Izdebski, J. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz do nowelizacji, Lex nr 8558.201335150
[3] Wytyczne dla rozporządzenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego (z art. 162 Ustawy) o warunkach, jakim mają odpowiadać postanowienia regulaminu studiów nie odnoszą się do normowania kwestii studiów z udziałem podmiotów gospodarczych.
[4] Vide m.in. H. Izdebski, J. Zieliński, op. cit.; E. Nowacka, Elementy prawa gospodarczego, Kraków 1999, s. 12. Ogólnie rzecz biorąc, pod względem prawnym podmiot gospodarczy to osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli przedmiot jej działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej (vide M. Zdyb, Komentarz do ustawy o działalności gospodarczej, Bydgoszcz 1997, s. 44).
[5] Spółki paneuropejskie można związywać w Polsce od 1 maja 2004 r. Obejmują one takie formy prawne, jak: spółka europejska, europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych, spółdzielnia europejska, europejska spółka prywatna, europejska spółka wzajemna, stowarzyszenie europejskie, przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe. Organizację tych podmiotów regulują zarówno przepisy prawa wspólnotowego, jak i krajowego.
[6] Vide H. Izdebski, J. Zieliński, op. cit.
Najnowszy artykuł